ជាង

 សិក្សាពាក្យ "ជាង" ក្នុងទម្រង់នានា ដោយពិនិត្យមើលលើន័យទូទៅ

 

សម្ព័ន្ធវិទ្យាខ្មែរ-សិក្សាពាក្យ "ជាង"

១- តើ​លោក​អ្នក​ធ្លាប់​បាន​ចាប់​អារម្មណ៍​លើ​ពាក្យ​ជាង​ដែរ​ឬ​ទេ? ហើយ​ពេល​ដែល​គេ​និយាយ​ថា ១)​គាត់​អាយុ​ជាង​២០។ ២)​គាត់​អាយុ​២០​ជាង។ តើ​លោកអ្នក​គិត​ថា​មួយ​ណា​ត្រឹម​ត្រូវ? ឬ​ក៏​ត្រឹមត្រូវ​ទាំង​ពីរ? ចំណែក​ន័យ​របស់​វា​យ៉ាង​ដូចម្ដេច​ដែរ?

២- មុន​នឹង​អាន​អត្ថបទ​នេះ ខ្ញុំ​ស្នើ​ឱ្យ​លោក​អ្នក​គិត​បន្តិច​សិន ហើយ​ចាំ​អាន​អត្ថបទ​សិក្សា​របស់​ខ្ញុំ​ដែល​យោង​ទៅ​តាម​សម្ព័ន្ធ និង​ន័យ​ដែល​មិន​ច្រឡំ ​រហូត​ដល់​ន័យ​ដែល​ស្មុគ្រ​ស្មាញ។ 

៣- ដើម្បី​សិក្សា ​យើង​មិន​ភ្លេច​ទេ​អំណោយ​ន័យ​របស់​វចនានុក្រមខ្មែរ ១៩៦៧ ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ទំព័រ២៥៦ ជាង អា.និ. លើស, លើសលែង : ផ្ទះ​នេះ​ល្អ​ជាង​ផ្ទះ​នុ៎ះ។ បើយោង​តាម​វចនានុក្រម យើង​ឃើញ​ថា​កន្សោមនាម​ទី១​(ផ្ទះនេះ)​មាន​លក្ខណៈ​ល្អ​ប្រសើរ ​មាន​កម្រិត​ខ្ពស់ ដោយ​ធៀប​នឹង​កន្សោម​នាម​ទី២​(ផ្ទះនុ៎ះ)​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​មិនសូវ​ល្អ មិនសូវ​ប្រសើរ​ មាន​កម្រិត​មិន​សូវ​ខ្ពស់​ដូចនឹង​កន្សោមនាមទី១។ ដូច្នេះ​នាំឱ្យ​យើង​សន្និដ្ឋាន​បាន​ថា៖ ១)​ន័យ : កន្សោមនាម​ខាងមុខ​ជាង​មាន​លក្ខណៈ​ក្នុង​កម្រិត​ខ្ពស់ ចំណែក​កន្សោមនាមទី២​ដែល​នៅខាង​ក្រោយ​ជាង​មាន​កម្រិត​ទាប បើខ្ពស់​ក៏​មិន​ខ្ពស់​ដល់​កន្សោម​នាមទីមួយដែរ។ ២)​សម្ព័ន្ធ : ន.១ + គុ. + ជាង + ន.២។

សម្គាល់៖ ១) យើង​មិន​សិក្សា​លើ​ពាក្យ ជាង ដែល​សម្ដៅ​ដល់​មនុស្ស​ដូចជា ជាង​កាត់សក់ ជាងដេរ​ជាដើម​នោះទេ។ ២) យើង​នឹង​មិនប្រើពាក្យ ជាង ក្នុងពន្យល់​របស់​យើង​ទេ ដោយ​យើង​ប្រើ​ពាក្យផ្ទុយ​ឬ​ក៏​ប្រើពាក្យ​ណាមួយ​ផ្សេង​ដែល​អាច​បញ្ចែក​ពីភាព​ខុសគ្នា​បាន ដើម្បី​បញ្ជៀស​នូវ​ការច្រឡំ​សេចក្ដី​នាំឱ្យ​មាន​ពិពិធភាព​ផ្នែក​គំនិត។ ដូច​ផ្ទះនេះល្អ​ជាង​ផ្ទះនោះ។ យើងនឹង​ប្រើពាក្យ​ថា ផ្ទះនេះល្អ ផ្ទះនោះមិនល្អ ឬមិនសូវល្អ ឬអន់តែម្ដង។

៤- តទៅនេះ យើងនឹងសិក្សាលើគ្រប់បរិបទនៃសម្ព័ន្ធរបស់ជាង ដើម្បីរកឱ្យឃើញថា ដូចអំណោយន័យរបស់វចនានុក្រមឬក៏មានអ្វីប្លែងជាង? ដើម្បីនឹងឈានទៅសិក្សា យើងត្រូវពិនិត្យលើឧទាហរណ៌ជាមុនសិនដើម្បីជាទិន្នន័យក្នុងការសិក្សា។

ក- ឧទាហរណ៍ :

a- ខ្ញុំមានលុយច្រើនជាងសីហា។

b- ប្រទេសរុស្ស៊ីធំជាងគេ។

c- តា ឆ្នាំនេះដូចជាចាស់ជាងឆ្នាំទៅ។

d- កូនខ្ញុំ វា[មាន]អាយុជាង២០ហើយ។

e- ទើបនឹងមកដល់ ម៉ោងជាងដប់ហើយហ្នឹង?

f- កូនបងនិងកូនប្អូន មួយណារៀនល្អជាង?

ខ- វិភាគ :

a- ខ្ញុំមានលុយច្រើនជាងសីហា។ គឺគេចង់ប្រៀបធៀប"លុយ" ដែលលុយរបស់ខ្ញុំមានច្រើន ហើយលុយរបស់សីហាមានច្រើនដែរ តែបើសិនជាគេប្រៀបធៀបឃើញថា លុយរបស់ខ្ញុំ គឺមានច្រើន ឯលុយរបស់សីហា មានច្រើនដែរ តែមិនច្រើនដល់លុយរបស់ខ្ញុំ។

b- ប្រទេសរុស្ស៊ីធំជាងគេ។ គឺគេចង់ប្រៀបធៀប"ទំហំដី"ដែលប្រទេសនីមួយៗមានក្នុងលោកទាំងមូល។ ហើយទំហំដីរបស់ប្រទេសរុស្ស៊ីមានចំណែកធំ។ រីឯប្រទេសផ្សេងៗមិនមិនទំហំធំដល់ប្រទេសរុស្ស៊ីទេ គឺតូចបើធៀបនឹងប្រទេសរុស្ស៊ី។ គេ គឺជាសព្វនាមដែលសម្ដៅដល់ប្រទេសនានាដែលមានក្នុងលោក តែមិនមែនជាប្រទេសរុស្ស៊ី។ 

c- តា ឆ្នាំនេះដូចជាចាស់ជាងឆ្នាំទៅ។ គឺគេចង់ប្រៀបធៀបខ្លួនតា ដែលមានការវិវត្តពីក្មេងទៅចាស់ដែលជារឿងធម្មតា ប៉ុន្តែបើធៀបរវាងឆ្នាំមុន គឺក្មេង ហើយឆ្នាំនេះគឺចាស់ដែលអាចឱ្យគេកត់សម្គាល់បាន និយាយឱ្យចំ គឺប្រែប្រួលខ្លាំង។ 

សន្និដ្ឋាន១៖ បើសិនជាយើងមើលទៅលើសេចក្ដីនៃការវិភាគទំាងបី[a, b, c]ខាងលើ យើងឃើញថា កន្សោមនាមខាងមុខជាង មានភាពល្អប្រសើរ ខ្ពស់ ពិសេស លើសកន្សោមនាមដែលនៅខាងក្រោយវា។

d- កូនខ្ញុំ វាអាយុជាង២០ហើយ។ បើសិនជាយើងយោងទៅលើសន្និដ្ឋាន១ យើងឃើញថាដូចគ្នាទាំងស្រុងទៅលើផ្នែកន័យ ប៉ុន្តែមានលក្ខណៈដោយឡែកលើផ្នែកសម្ព័ន្ធ។ គឺ នាម + ជាង + គុ. ; អាយុជាង២០។ នៅក្នុងលក្ខណៈបែបនេះ ការប្រៀបធៀបមិនមែន ប្រៀបធៀបកន្សោមនាមដែលនៅខាងមុខជាងនឹងគុណនាមនៅខាងក្រោយវាទេ គឺជាការប្រៀបធៀបរវាងគុណនាមនៅខាងក្រោយនាមដែលនៅខាងមុខជាង តែគុណនាមនោះមិនបានរំលេចចេញនោះទេដោយសារតែវាជាប្រភេទគុណនាមមិនច្បាស់ តែយើងដឹងថាវាជាប្រភេទគុណនាមដូចគ្នានឹងគុណនាមដែលនៅខាងក្រោយជាង។ បានសេចក្ដីថា បើខាងក្រោយជាងជាគុណនាមចំនួន នោះគុណនាមដែលនៅខាងមុខក៏ជាគុណនាមចំនួនដែរ។ ទម្រង់៖ [(នាម + គុណនាម?) + ជាង + គុណនាម] ; អាយុ + ច្រើន(ជាគុណនាមប្រាប់អំពីចំនួនដែលគេមិនប្រាប់ថាប៉ុន្មាន) + ជាង + ២០ (សូមមើល ដើម្បីជាគំនិតក្នុងការយល់លើភាពស្រដៀងគ្នានៃអវត្តមាន-វត្តមាននៃគុណនាមវត្តមាន-អវត្តមាននៃកម្មបទក្នុងប្រយោគ)។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនដូរសម្ព័ន្ធរបស់dជា d1- កូនខ្ញុំ វាអាយុ២០ជាងហើយ។ នោះយើងនៅតែយល់ថាវាស្ដែងន័យដូចគ្នានឹងប្រយោគdដែរ គ្រាន់តែដូរទម្រង់ប៉ុណ្ណោះ។ នៅចំណុចនេះ យើងអាចថាដូច្នេះបាន ប៉ុន្តែយើងពិនិត្យទៅ យើងមិនដឹងថាយកអ្វីទៅធៀបនឹងអ្វីនោះទេ ពីព្រោះនៅខាងក្រោយជាងមិនមានអ្វីសោះដែលត្រូយកមកធៀបនឹងគុណនាមខាងមុខវា។ ដោយសារតែវាខុសពីលក្ខខណ្ឌនៃការប្រៀបធៀបទូទៅ គឺត្រូវមានរបស់ពីរឬច្រើនមកធៀបមើល។ ហើយបើយើងយោងទៅលើលក្ខណៈទូទៅនៃការប្រៀបធៀប នាំឱ្យយើងទាញសន្និដ្ឋាន(២)បានថា៖ d1 មិនមែនជាការប្រៀបធៀបនោះទេ គឺជាការប្រើទម្រង់ផ្សេងទៅវិញ គឺ d2 កូនខ្ញុំ វាអាយុ២០ (ឬ)២០ជាងហើយ។ ដែលជាងក្នុង(d2)មិនមែនជាពាក្យសម្រាប់ប្រៀបធៀបទៀតទេ គឺជាពាក្យដែលស្ដែងថា"លើស" ; d2' កូនខ្ញុំ វាអាយុ២០ (ឬ)២០លើសហើយ។

e- ទើបនឹងមកដល់ ម៉ោង១០ជាងហើយហ្នឹង? នៅចំណុចនេះក៏មិនខុសពីចំណុច d, d1, d2, d2' ដែរ ដូច្នេះហើយមិនបកស្រាយម្ដងទៀតទេ សូមលោកអ្នកប្រៀបធៀបនឹងចំណុចខាងលើផងចុះ។

f- កូនបងនិងកូនប្អូន មួយណារៀនល្អជាង? ចំពោះចំណុចនេះក៏មិនមានអ្វីដែលត្រូវវិភាគទៀតដែរ ត្បិតយើងបានវិភាគច្រើនរួមមកហើយនៅផ្នែកខាងលើ។ តែទោះបីជាយ៉ាងណាក៏យើងឃើញថាវាមានលក្ខណៈផ្សេងពីចំណុចខាងលើខ្លះដែរ ១)ជាប្រភេទសំណួរ ២) ទម្រង់៖ កន្សោមកិរិយា + ជាង។ បើសិនជាងយើងមើលលើទម្រង់នេះ និងមើលលើសន្និដ្ឋាន២ នោះឃើញថាមិនមែនជាការប្រៀបធៀបទេ ពីព្រោះដូចគ្នាទាំងស្រុង តែន័យបែរជាស្ដែងតាមលក្ខណៈប្រៀបធៀបទៅវិញ។ គំនិតនេះមិនខុសទេ ប៉ុន្តែយើងភ្លេចគិតថា នៅក្នុងfមានរបស់ធៀប គឺកូនបង និងកូនប្អូន ជារបស់ដែលគេយកមកធៀបគ្នា តែការធៀបនោះជាចំណោទដោយគេមិនដឹងថាមួយណាជាមួយណាល្អ ប្រសើរ ពិសេស ហើយមួយណាមិនសូវល្អ មិនសូវប្រសើរ មិនសូវពីសេស។ ដោយហេតុនេះហើយបានជា គឺយករបស់ធៀបទាំងពីរ មកដាល់នៅខាងមុខ។ បើសិនជាគេឆ្លើយនឹងf គឺគេថា៖ g- កូនបងរៀនល្អជាង[កូនបង]។/ កូនបងរៀនល្អជាង។ មូលហេតុដែលអវត្តមានកន្សោមនាមខាងក្រោយជាងក៏ដោយសារតែមានការប្រាប់រួមហើយនៅសំណួរដែលគេសួរខាងលើ(f) ដូច្នេះវត្តមានឬអវត្តមានមិនសំខាន់ទេ។

៥- សន្និដ្ឋានរួម : ១) បើជាង ជាការប្រៀបធៀប លុះត្រាតែមានរបស់ចាប់ពីពីរឡើងទៅ ២) បើជាង មិនមែនជាការប្រៀបធៀប លុះត្រាតែមិនមានរបស់ដែលត្រូវប្រៀបធៀប។ 

ញ៉.ផល្លី-សុផេន

២៥ កក្កដា ២០២១