ការបង្កើតពាក្យ-បម្រើបម្រាស់ពាក្យ

-
ការបង្កើតពាក្យ-បម្រើបម្រាស់ពាក្យ
ពេលដែលលោកអ្នកបានឃើញរូបនេះ អ្នកនឹងហៅវាថាម៉េច? ហើយអ្នកគិតថាពាក្យដែលមានក្នុងវចនានុក្រមមានដែរឬទេ?

បើសិនជាយើងរកពាក្យនេះនៅក្នងវចនានុក្រមខ្មែររបស់ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ នោះយើងនឹងមិនអាចរកឃើញទេ។ យើងត្រូវតែរកប្រភពផ្សេងដូចជា៖
  • Bulldozer ប៊ុលដូស៊ែរ, ម៉ាស៊ីនឈូស ឬពង្រាបដី។ (វចនានុក្រមបារាំង-ខ្មែរ តិប-យក់, ថាវ-គន្ធ ១៩៦២, បោះឡើងវិញ ២០០៤)
  • ប៊ុលដូស័រ [ប៊ុល-ដូ-ស័រ] ន. យានគ្រឿងចក្រមានកង់ច្រវាក់ដែកម្យ៉ាងសម្រាប់ឈូសឆាយសម្អាតដី។ (វចនានុក្រមខ្មែរ រាជបណ្ឌិត្យសភា ២០២២)។
នៅក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ មនុស្សនិយាយ អាប៊ុល, អាឈូស, ឡានឈូសដី, ប៊ុលដូស័រ។ ចំពោះពាក្យទាំងបីនេះ ពាក្យអាប៊ុល មានប្រជាប្រិយភាពជាងគេ។ តែគួរឱ្យស្ដាយ មិនមានក្នុងវចនានុក្រម។ បើសិនជាខ្ញុំ ខ្ញុំនឹងដាក់វា ហើយប្រាប់ឱ្យមើលក្នុងពាក្យណាដែលគិតថាគួរតែសរសេរ។ 

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

ឈឺ ចុក ចាប់ ផ្សា ក្រហាយ

-
Image
 ឈឺ ចុក ចាប់ ផ្សា ក្រហាយ ដំបូង យើងត្រូវសួរសំណួរថា តើវាដូចគ្នាឬខុសគ្នា? បើដូច/ខុសយ៉ាងដូចម្ដេច? ចំពោះសំណួរនេះ មិនមានបញ្ហាចោទទេ សម្រាប់ជនជាតិខ្មែរដែលជាម្ចាស់ភាសា ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នករៀនភាសាខ្មែរជាភាសាទីពីរ នោះនឹងពិបាកបែងចែកឱ្យដាច់ចេញពីគ្នាណាស់ ខ្លះមិនទាំងយល់ដល់ផង ដោយគេសួរថា "ខ្ញុំឈឺពោះ។ ខ្ញុំចុកពោះ។" តើខុសគ្នាយ៉ាងម៉េច? ច្បាស់ណាស់បើសិនជាយើងមិនធ្លាប់សញ្ជឹងគិត នោះអាចនឹងឆ្លើយថាដូចគ្នា ឬឆ្លើយយករួចខ្លួន។ នៅក្នុងសំណួរខាង ខ្ញុំចង់ឱ្យអ្នកមើលសាកល្បងឆ្លើយដោយខ្លួនឯងជាមុនសិន ហើយចាំមើលទិន្នន័យដែលខ្ញុំផ្ដល់ជូន រួចហើយមើលបំណកស្រាយរបស់ខ្ញុំ ហើយចាំសំយោគជាមួយនឹងគំនិតអ្នកមើល។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថាអ្នកមើលនឹងចូលរួមបញ្ចេញយោបល់។ បន្ទាប់យើងនឹងយក វចនានុក្រមខ្មែរ ១៩៦៧ ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ទំព័រ៧៩ ក្រហាយ គុ. ក្ដៅផ្សា : ក្រហាយខ្លួន។ ទំព័រ១៩៣ ចាប់ ១ កិ. កាន់មាំ : ចាប់ចោរ។ តាំងផ្ដើម : ចាប់ធ្វើការ។ ផ្ដួចឡើង, មាន : ចាប់មន្ទិល, ចាប់ឈឺ, ចាប់ជំងឺ។ ទំព័រ១៩៨ ចុក កិ. បិទដោយឆ្នុក។ សៀតណែនដូចគេចុក : ចុកពោះ។ ន. ឬ គុ. ឈ្មោះជំងឺឈឺខ្មួលខ្មាញ់ក្នុងពោះបណ្ដាលអំពីខ្យល់សៀតណែន តឹងដូចគេចុងដោយឆ្នុក : ជំងឺចុក, រោគចុកពោះ។ ឈ្មោះថ្នាំកែជំងឺចុក : ...
Read more

សង្គមភាសា-ការប្រើប្រាស់ពាក្យ

-
Image
ការប្រើប្រាស់ពាក្យ (របស់អ្នកកាសែតសព្វថ្ងៃ) នេះជាអត្ថបទមួយដែលចេញពីកាសែតកោះសន្តិភាព ហើយខាងលើជាអត្ថបទកែឡើងវិញរបស់អ្នកភាសាម្នាក់។ ដំបូងខ្ញុំនឹងវិភាគលើការប្រើប្រាស់៖ មានផ្ទៃពោះ - ផើម ស្លាប់ - ងាប់  យើងឃើញថាអ្នកកាសែតប្រើប្រាស់ពាក្យមិនត្រូវតាមសណ្ឋានរបស់ពាក្យមួយណាសម្រាប់សត្វ មួយណាសម្រាប់មនុស្ស។  ម្ដាយកូន - ម៉ែកូន - មេកូន ចំពោះពាក្យនេះ ការប្រើម្ដាយកូន ក៏នៅតែមិនត្រូវនឹងសណ្ឋានពាក្យដែរ។ ចំពោះបញ្ហានេះ ជារឿងដែលកើតមានឡើងច្រើនមកហើយ ដែលមានប្រើទាំងក្នុងក្មេងទំនាន់(Gen Z) និងក្នុងចំណោមថ្នាក់ដឹកនាំ ព្រមទាំងអ្នកចេះដឹងក្រៅភាសាផងដែរ ដោយឃើញគេប្រើ៖ គាត់ញ៉ាំស្មៅមួយថ្ងៃប៉ុន្មានដង។ វា ជំនួសដោយ គាត់, ស៊ី ជំនួសដោយ ញ៉ាំ។  តាមទំនោរនេះ មានគំនិតពីរធំៗ៖ អ្នកចេះភាសាបរទេសជាងភាសាខ្មែរ ដែលភាសានោះគេមិនបែងចែកពាក្យសម្រាប់សត្វឬមនុស្សទេ អ្នកស្រឡាញ់សត្វ ដោយទុកសត្វដូចជាសមាជិកគ្រូសារស្មើនឹងមនុស្ស ឥឡូវ យើងនឹងពិនិត្យលើការយល់ដឹងរបស់អ្នកសរសេរអត្ថបទវិញម្ដង។  ហេតុអ្វីបានជាគាត់ប្រើពាក្យ ក្រុមបុគ្គលអគតិ?  ដើម្បីនឹងឆ្លើយសំណួរនេះ យើងត្រូវតែឈ្វេងយល់កត្តាជុំវិញជាមុនសិន  ហេតុអ្វីបានជាគេលេងរបាំត្រុដិ ហើយបាញ់ប្រើសសម្ល...
Read more

Vocabulary #4 - to see

-
Image
វាក្យសព្ទ #4 - ឃើញ  IPA: khɤ:ɲ, kheugn In Khmer, the word “ ឃើញ ” is often translated into English as to see. However, when translating from English into Khmer, to see can have different meanings depending on the context, such as “ ឃើញ ” or “ ជួប ” When to see means “ ឃើញ ” I ride my motorbike and see many things along the road. I saw him at the market. In these examples, “ ឃើញ ” refers to seeing something naturally, without intentionally paying attention to it. This is different from “ មើល ” which usually implies focusing on something deliberately. For example: I watch TV. He is looking at a book. Depending on the context, “ មើល ” can be translated as to look or to watch in English. When to see means “ ជួប ” See you tomorrow. See you later. In these examples, to see means to meet someone, not simply to perceive something with the eyes.
Read more